Onderzoeken: snelle AI-echo + celtherapie voor auto-immuunziekten

Onderzoek naar snelle AI-echo voor huisartsenpraktijk
Knieartrose is één van de meest voorkomende vormen van artrose, maar de diagnose wordt vaak te laat gesteld, zegt dr. Ramon Ottenheijm, kaderhuisarts bewegingsapparaat en onderzoeker aan de Universiteit Maastricht. Meestal wordt knieartrose pas vastgesteld als de klachten al zijn toegenomen en daardoor is er al aanzienlijke artrose van het gewricht.”

Gemiste kans
Dat is een gemiste kans, vindt Ottenheijm. Juist in een vroeg stadium kunnen mensen baat hebben bij gerichte adviezen en behandeling, met meer bewegen en andere leefstijladviezen als belangrijke pijlers. Hij werkt met collega’s aan een innovatieve oplossing: een AI-gestuurde point-of-care (POC) echo voor gebruik in de huisartsenpraktijk. Eenvoudig gezegd: een echo-onderzoek dat gewoon bij huisarts wordt uitgevoerd, en waar dankzij AI meteen een uitslag uitrolt.

Wat is POC
Point of care (POC) is diagnostiek die direct bij de patiënt plaatsvindt, zoals aan het bed of in de spreekkamer. De uitslag is meteen bekend.

Diagnose direct bij de huisarts
De huisarts is voor de meeste mensen met kniepijn het eerste aanspreekpunt. In Nederland zijn er ongeveer 12.000 huisartsen, maar slechts een klein deel werkt zelf met echografie.

Betaalbare echomethode
De echo wordt gekoppeld aan een app die gebruikmaakt van kunstmatige intelligentie (AI). Die helpt bij het maken van de beelden, analyseert deze direct en geeft aan of er aanwijzingen zijn voor knieartrose. Zo kan de diagnose meteen worden gesteld en kan direct worden gestart met behandeling en leefstijladviezen.

Hoe werkt het onderzoek? En hoe wordt de knieartrose-app ontwikkeld?
Op dit moment loopt het onderzoek, dat samen met het Radboudumc wordt uitgevoerd en mogelijk is gemaakt door steun van NWO en ReumaNederland, in de praktijk. Tweehonderd patiënten met knieklachten zijn inmiddels geïncludeerd via acht deelnemende kaderhuisartsen bewegingsapparaat. Deze huisartsen hebben allemaal ervaring met echografie.

AI-echo vergelijken met gewone echo
De uitkomsten van de AI-echo worden vervolgens vergeleken met de gewone echo en de beoordeling door de expert. De centrale vraag: kan AI betrouwbaar een vroege diagnose knieartrose stellen?
Dat is cruciaal, want het uiteindelijke doel is dat deze POCecho straks gebruikt kan worden door huisartsen zonder speciale opleiding in echografie.
Wat is eigenlijk het voordeel van echo naast röntgen? Bij knieklachten wordt nu vaak gebruikgemaakt van röntgenonderzoek. “Met röntgen kijk je vooral naar botstructuren”, vertelt Ottenheijm. “Je beoordeelt bijvoorbeeld de gewrichtsspleet, en die verandert vaak pas in een later stadium van artrose.”

Echografie biedt andere, aanvullende informatie. Met echo kun je juist de weke delen beoordelen en kenmerken zien die al vroeger in het ziekteproces aanwezig zijn, zoals ontsteking van het gewricht (synovitis), kleine botuitsteeksels (osteofyten), verschuivingen van de meniscus en veranderingen in de dikte van het kraakbeen.
Een belangrijk voordeel is dus dat echo ook ontstekingsactiviteit in beeld kan brengen. Dat maakt het een waardevol instrument voor vroege herkenning.

Ottenheijm

 Een vroege diagnose kan mensen helpen om gemotiveerd aan de slag te gaan. Maar wat betekent een vroege diagnose voor patiënten? Willen huisartsen hiermee werken? En hoe ervaren patiënten het?

Ook de psychosociale effecten worden onderzocht. Wat betekent het voor iemand om al in een vroeg stadium te horen dat hij of zij een chronische aandoening heeft? Kan dat juist motiveren om aan de slag te gaan met aanpassen van de leefstijl, of zorgt het voor onnodige ongerustheid?

Ottenheijm is voorzichtig, maar ziet zeker kansen: “Vroegtijdig ingrijpen en bijsturen kan meerwaarde hebben, zeker als het gaat om leefstijl. Want dat blijft de hoeksteen van de behandeling. Een vroege diagnose kan mensen helpen om daar gemotiveerd mee aan de slag te gaan.” Wat kan AI betekenen en waar moeten we op letten? AI kan helpen om artrose eerder te herkennen en de zorg te ondersteunen, maar vraagt om een zorgvuldige inzet. Zo kan de ziekte soms gemist worden, terwijl een uitslag in andere gevallen onterecht kan wijzen op artrose. “Daarom blijft de rol van de arts essentieel. De AI-echo is een hulpmiddel,” benadrukt Ottenheijm. “De arts moet altijd kritisch blijven nadenken en het klinische beeld meenemen.”  Dat neemt niet weg dat de ontwikkelingen snel gaan. Er bestaan nu al AI-gestuurde echo-applicaties, bijvoorbeeld voor zwangerschapszorg in ontwikkelingslanden. In de toekomst zullen er waarschijnlijk steeds meer toepassingen komen, allemaal te gebruiken met één echoapparaat.

“Recent zijn aan ons Health~Holland-subsidies toegekend voor nieuwe AI-toepassingen voor echo’s van de buik en het hart.”
Sneller duidelijkheid, sneller aan de slag met artrose In Nederland worden jaarlijks ongeveer 1 miljoen echo’s op verzoek van de huisarts gemaakt. Hoeveel daarvan gericht zijn op de knie is niet bekend. Een echo bij vroege knieklachten is nu ook niet standaard of gebruikelijk. Dit onderzoek kan daar verandering in brengen.
Als de techniek betrouwbaar blijkt, kan de huisarts in de toekomst sneller duidelijkheid bieden bij kniepijn. En kunnen we mensen eerder op weg helpen met passende begeleiding en behandeling.

(ReumaNederland)

Car-t-celtherapie
€14,6 miljoen voor baanbrekend onderzoek naar CAR-T celtherapie voor auto-immuunziekten

Het Leids Universitair Medisch Centrum en Amsterdam UMC gaan een klinische studie uitvoeren naar de werking, veiligheid, betaalbaarheid en beschikbaarheid van CAR-Tceltherapie voor patiënten met ernstige auto-immuunziekten. Zorginstituut Nederland en ZonMw kennen voor de studie €14,6 miljoen toe via de Subsidieregeling veelbelovende zorg.

Het onderzoek zal zes jaar duren.
De subsidie van €14,6 miljoen ondersteunt een klinische studie bij patiënten met ernstige auto-immuunziekten zoals systemische lupus erythematosus (SLE), systemische sclerose myositis en myasthenia gravis. De patiëntselectie en behandelingen zal onder leiding van LUMC-hoogleraar Hans Ulrich Scherer, als hoofdaanvrager, plaatsvinden.

Scherer: “Bij auto-immuunziekten maakt ons afweersysteem fouten. We onderzoeken of CAR-T-cellen gemaakt in het ziekenhuis de afwijkingen in het afweersysteem kunnen herstellen. Als dat lukt, kunnen patiënten hun medicatie staken en een zogeheten medicijnvrije remissie bereiken.

Wereldwijd lijden miljoenen mensen aan autoimmuunziekten. Deze aandoeningen veroorzaken chronische klachten en ernstige gezondheidsproblemen. In veel gevallen spelen B-cellen een belangrijke rol in de progressie van de ziekte omdat ze per ongeluk lichaamseigen weefsels aanvallen. CAR-T-celtherapie, oorspronkelijk ontwikkeld voor de behandeling van acute leukemie en lymfeklierkanker, biedt een nieuwe aanpak door gericht deze schadelijke B-cellen te verwijderen. Hierdoor kan het immuunsysteem mogelijk opnieuw opgestart (‘gereset’) worden en kunnen de klachten langdurig verdwijnen (remissie).

Hoogleraar reumatologie Sander Tas, mede-aanvrager en onderzoeksleider bij Amsterdam UMC  verwacht dat deze innovatieve behandeling bij sommige patiënten zelfs tot genezing kan leiden en dat is uniek. Dankzij de multidisciplinaire samenwerking tussen de afdelingen hematologie, reumatologie en neurologie kunnen we deze hoogwaardige zorg aanbieden.

Betaalbare CAR-T-celtherapie
Momenteel zijn er geen geregistreerde CAR-T-celtherapieën voor auto-immuunziekten beschikbaar. De commerciële CART-cel behandelingen voor kanker kosten vaak meer dan €360.000 per patiënt. Ook CAR-T-celtherapie voor autoimmuunziekten zal kostbaar zijn. Hoogleraar hematologie Marie José Kersten van Amsterdam UMC: “Academische productie van CAR-T-cellen van hoge kwaliteit kan deze kosten inperken waardoor meer patiënten toegang kunnen krijgen tot deze behandeling”. Het team zal daarbij gebruik maken van een cruciaal ingrediënt wat door wetenschappers van Hospital Clínic de Barcelona is ontwikkeld. Hierdoor blijven de kosten van het productieproces beheersbaar.
Met de financiering vanuit de Subsidieregeling Veelbelovende Zorg gecombineerd met de expertise op het gebied van CART-celtherapie zetten het LUMC en Amsterdam UMC een belangrijke stap richting innovatieve en toegankelijke zorg voor patiënten met deze auto-immuunziekten.

Deze studie wordt mogelijk gemaakt door de intensieve samenwerking tussen de afdelingen Reumatologie (LUMC en Amsterdam UMC), Hematologie (LUMC en Amsterdam UMC), Neurologie (LUMC en Amsterdam UMC), Nierziekten (LUMC), Biomedical Data Sciences (LUMC) en Sanquin.

 

Nieuwjaarsreceptie

Nieuwjaarsreceptie

Eindelijk, 28 januari was het dan zover. In Noord-Nederland sneeuw en gladdigheid, maar Amsterdam en omgeving sneeuw- en ijsvrij. De geplande nieuwjaarsreceptie van 7 januari moest afgezegd worden in verband met gladdigheid.
Marianne heeft zich een versuffing geappt en een nieuwe datum geprikt.

Ook dat lukte niet, uiteindelijk 28 januari. Jullie weten allemaal dat Marianne een gruwelijk hekel heeft aan appen of bellen. Op karakter heeft ze het volgehouden, meer dan 24 uur heb ik geen vrouw aan haar gehad. Meer dan 50 leden waren toch komen opdraven, wat een geweldige opkomst.

De eersten waren met de 1e snik gekomen maar er kwam ook nog één met de laatste snik. Anneke kon de goegemeente nog wel veel heil en zegen toewensen maar de drank en oliebollen waren al lang op. Honger en dorst waren haar deel!

De Rode Bloem Theaterconcert

De Rode Bloem
Theaterconcert van het Centraal Kamerkoor

Op zaterdag 7 februari 2026 om 20.00 uur werd dit uitgevoerd in theater Podium Genieten in de Oranje-Vrijstraatplein 2 in Amsterdam -Oost. Deze productie is tot stand gekomen in samenwerking met onze lid organisatie Stichting Assadaaka Community en het Centraal Kamerkoor. Het Kamerkoor stond op 7 februari onder leiding van Bregje van Goudoever en Lucas Wiegerink.

Acteur Albert Hoex declameerde het verhaal, dat zich in afspeelde in 1876 in een psychiatrisch inrichting ergens in Rusland en zoals het beschreven is door ex-patiënt Garshin.

(Garshin geschilder door Ilja Repin) De Rode Bloem van schrijver Vsevolod Garshin wordt beschouwd als een van de eerste verhalen in de wereldliteratuur die expliciet, en op een psychologische en empathische manier, ingaat op geestelijke gezondheidsproblemen.

De vertelling draait om een man in een psychiatrische kliniek, die geobsedeerd is door drie rode bloemen die daar in de tuin bloeien. Voor hem symboliseren deze bloemen het kwaad in de wereld en daarom moeten ze vernietigd worden.
Uiteindelijk sterft de man, met de laatste rode bloem vastgeklemd in zijn handen in een desolate toestand. Zijn worsteling met zichzelf en de omgeving om tot die vernietiging te komen is de rode draad in deze aangrijpende voorstelling.

(Foto overgenomen van de site Centraal Kamerkoor)
Raken en verbinden
Het koor omringt het verhaal met prachtige Slavische muziek, die de emotionele lagen van Garsjins meesterwerk versterkt en verdiept. De zangers vertolken niet alleen muzikale rollen, maar verbeelden tevens de medebewoners van de kliniek. In hun zang klinken angsten, liefde, verlangen en troost— gevoelens die ons allemaal raken en verbinden.
De omschrijving door Garsjin deed mij steeds denken aan beelden over dit soort instituten in Oostbloklanden, zoals getoond voor de TV.  De verzorgers-behandelaars waren in die landen bewakers.
De vertelling maar zeker ook het koorzang was meesterlijk. Marianne en ik hadden dit niet willen missen en waren diep onder de indruk. Dank Cliëntenbelang.

 

Wetenschap: eiwit dat kraakbeen beschermt

Wetenschappers ontdekken eiwit dat kraakbeen beschermt tegen afbraak
Miljoenen mensen hebben last van artrose, een pijnlijke aandoening waarbij het kraakbeen in de gewrichten langzaam slijt. Lange tijd was onduidelijk waarom dit proces bij de één sneller gaat dan bij de ander, maar onderzoekers van de Universiteit van Ohio hebben nu een belangrijke aanwijzing gevonden. Wetenschappers ontdekken eiwit dat kraakbeen beschermt tegen afbraak. Ze ontdekten dat een specifiek eiwit in ons lichaam, genaamd SIRT5, werkt als een soort onderhoudsploeg voor ons kraakbeen. Dit eiwit zorgt ervoor dat de cellen in onze gewrichten gezond blijven en genoeg energie hebben om zichzelf te herstellen.
Het probleem is dat de hoeveelheid van dit beschermende eiwit afneemt naarmate we ouder worden of wanneer we kampen met overgewicht. Zonder voldoende SIRT5 hopen schadelijke stoffen zich op in de gewrichtscellen, waardoor ze hun werk niet meer goed kunnen doen. Het kraakbeen wordt hierdoor zwakker en gaat sneller kapot, wat leidt tot de stijfheid en pijn die zo kenmerkend zijn voor artrose. De onderzoekers zagen zelfs dat een kleine genetische fout in dit eiwit bij sommige families zorgt voor ernstige gewrichtsproblemen op jonge leeftijd.
Tot nu toe konden artsen vaak alleen de pijn bestrijden, maar niet de oorzaak aanpakken. Nu wetenschappers weten dat het gebrek aan SIRT5 een grote rol speelt, kunnen ze gaan werken aan medicijnen die dit eiwit een boost geven of de schadelijke stoffen in de cellen opruimen.

Regulation of Chondrocyte Metabolism and Osteoarthritis Development by Sirt5 Through Protein Lysine Malonylation.
(Bewegen zonder pijn)

CRISPR-Cas
CRISPR-Cas is een revolutionaire techniek om DNA van cellen heel precies aan te passen, vaak omschreven als een moleculaire schaar. Het systeem spoort met een gids-RNAmolecuul een specifiek stukje DNA op, waarna het Cas-eiwit dit openknipt, waardoor genen kunnen worden uitgeschakeld of aangepast. Het is afkomstig uit bacteriën, die het gebruiken als afweersysteem tegen virussen. De techniek is toekomstmuziek en dus zéér duur.

Tweede Kamer gehandicaptenbeleid – Massale zorgmijding dreigt

Tweede Kamer gehandicaptenbeleid
Maandag 9 maart vond het allereerste wetgevingsoverleg gehandicaptenbeleid plaats in de Tweede Kamer. Mirjam Sterk, CDA, minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport kreeg inbreng en vragen van verschillende Kamerleden.
Ondanks contact met de Kamer door Ieder(in) bleek het debat slechts beperkt bij te wonen zijn voor rolstoelgebruikers. Daardoor moesten de meeste bezoekers buiten op een scherm meekijken.
De motie van Westerveld GL. vroeg om overheidsgebouwen bij onderhoud, nieuwbouw en verbouw toegankelijk te maken volgens Europese regels. De minister raadde dit af, omdat het voorstel volgens de minister ”te ver” ging. De minister kwam daar later op terug. De motie is 17 maart aangenomen. De vergaderzalen van de Tweede Kamer moeten vóór het volgende debat over het gehandicaptenbeleid toegankelijker worden gemaakt.

Het debat leverde een aantal belangrijke moties op, waaronder de motie Bikker CU. Deze motie om bezuinigingen in de gehandicaptenzorg van tafel te halen, kreeg op 10 maart een historische meerderheid. Dat is voor het eerst voor dit minderheidskabinet dat de oppositie zich zo achter een motie weet te verenigen. Hoe het kabinet de motie uit zal gaan voeren, is nog onderwerp van gesprek, en dus ook van onze lobby de komende periode.

Massale zorgmijding dreigt onder chronisch zieken door plannen regeerakkoord 

Patiënten in Nederland maken zich grote zorgen om de zorgplannen uit het nieuwe regeerakkoord. Dat blijkt uit een peiling van Patiënten Federatie Nederland onder 6.461 mensen met één of meer chronische aandoeningen. Veel patiënten verwachten er door de plannen financieel hard op achteruit te gaan: “Dat gaat desastreuze gevolgen hebben voor hun zorg en hun kwaliteit van leven,” aldus Linda Daniels, waarnemend directeur-bestuurder Patiënten Federatie Nederland.

Van het Bestuur

Van de voorzitter
Beste Mensen,
De Zomertijd is vannacht ingegaan. Even omschakelen, buiten is het nog frisjes, de bloemen komen de bodem uit. In het Amsterdamse Bos lopen de bloesems uit.
Ons lentefeest en de ALV zijn in “In de Zoete Inval” op 25 maart jongstleden alweer achter de rug.

Het Jaarverslag is besproken. De financiële situatie vraagt onze aandacht als we op deze voet willen door gaan. Voorstellen aan de VRA-leden om de jaarlijkse contributie te verhogen en ook de prijs van de uitjes aan te passen, werden aangenomen.
We genieten met zijn allen echt van de middagen bij De Zoete Inval en het pannenkoekenfestijn in het Amsterdamse Bos. Er wordt uitgezocht om in september naar Artis te gaan met zijn allen. De werving van nieuwe bestuursleden blijkt echter wat moeizamer dan wel onmogelijk.
Niemand heeft zich aangemeld, mocht je interesse hebben dan kun jij je bij Marianne oriënteren over de inhoudelijkheid van een bestuursfunctie.  Wij zijn nog steeds enthousiast maar worden met zijn allen ouder.
Wij hebben mogen kennismaken met Gerda, de vrouw van Martin, die de verjaardag kaarten verzorgd.

En we willen Willeke, de buurvrouw van Marianne noemen en bedanken voor het belangeloos ondersteunen van Marianne. Omdat ze onlangs een knieoperatie heeft ondergaan kon ze niet aanwezig zijn. Wij wensen haar een spoedig herstel.
Een hartelijke groet en tot ziens bij de VRA-activiteiten.  Sonja, voorzitter

Van de secretaris
Het 1e kwartaal van 2026 zit er alweer op.
We hebben de nieuwjaarsreceptie met horten en stoten verlaat gevierd vanwege het slechte weer, sneeuw en ijs. Op 5 februari hebben we een (zeer)slecht bezochte bingo gedraaid.  Op 5 maart was het weer een top opkomst.
De Algemene Leden Vergadering, ingebed in het lentediner, met 77 deelnemers, was weer een daverend succes.  Het jaarverslag en het financieel verslag zijn op orde en het bestuur heeft weer een mandaat voor het nieuwe verenigingsjaar.

Ook het kerstdiner zal weer in “In de Zoete Inval” georganiseerd worden. Nico is bezig met de diverse belastingaangiften, echter door griep is dit onderbroken.
Ik heb op verzoek van Clientenbelang vrijdag 27 maart een aantal gastlessen als ervaringsdeskundige mogen geven op het ROC verpleegkunde in het Slotervaart ziekenhuis. Het was ontzettend leuk voor mij als ervaringsdeskundige en voor de studenten om levensechte ervaringen over mijn kwaaltjes te delen. In de zomermaanden mag ik deze lessen weer verzorgen. Ik zie er naar uit! Een aantal studentes hebben, enthousiast geworden door mijn verhalen, spontaan aangeboden om tijdens ons Artis-bezoek de rolstoelen te willen duwen. We hebben we een app-groep aangemaakt.
Op dinsdag 31 maart zijn Gerdus en ik, als vertegenwoordiger van de VRA, naar de ALV van Cliëntenbelang in De Meevaart, Balistraat geweest. Na de ALV hebben we met elkaar in groepjes gebrainstormd over de toekomst van Cliëntenbelang en hoe kunnen nog andere doelgroepen bekend gemaakt worden met de doelstellingen van Cliëntenbelang. Over deze thematiek was al eerder uitvoerig gesproken maar nu gaan ze spijkers met koppen slaan. In elk geval is duidelijk, nu hun financiën op orde zijn, dat er nog veel werk aan de winkel is om invulling te geven aan de vele tijdens deze ALV ontwikkelde voorstellen. Ook bij Cliëntenbelang speelt de vergrijzing, zeg maar de gevolgen van de generatiekloven, een grote rol.
Er zijn een paar lieve trouwe leden van onze VRA overleden. In januari is Doris overleden in het verzorgingshuis. Enkele dagen daarvoor hebben we nog aan haar ziekbed gezeten en liefdevolle gesprekken gevoerd. In februari was op de Nieuwe Ooster in Amsterdam een herdenkingsbijeenkomst.

Op 27 februari ben ik bij de uitvaart van Loes Ter Smitten geweest. Kort voor de Kerst 2025 hebben we haar nog een bezoekje en kerststukje gebracht, waar ze zo blij mee was. Op 2 maart kregen we bericht dat Tine Vrösch na een kort ziekbed was overleden. Tine en haar man Theo waren nog tijdens het kerstdiner prominent aanwezig, ze woonde in Doorwerth. Deze uitvaart konden we niet bezoeken door belangrijke afspraken elders. Binnenkort zullen we Theo alsnog thuis bezoeken. De secretaris Marianne Walma

Van de Penningmeester
Tijdens de ALV hebben we besloten dat Martin in april  2026 de automatische incasso’s gaat innen. Om veel nawerk te voorkomen verzoeken we dat de desbetreffende leden er voor zorgen dat hun bankrekening saldo ruim toereikend is. De voorstellen tot aanpassingen jaarlijkse contributie en de twee belangrijkste evenementen, Lente- en Kerstdiner, zijn tijdens de ALV aangenomen.

Van de Redactie
Ik heb geprobeerd actueel te zijn in deze editie. Nieuwe regering met nieuwe wisselende coalities. Lees artikelen over het nieuwe beleid. Verder een verslag over Cliëntenbelang.

 

Meer laden

Beschermd Door
Shield Security